سيد جلال الدين آشتيانى
39
شرح مقدمه قيصرى بر فصوص الحكم ( فارسى )
تأويلات قرآن بارها تصريح كرده است كه ظهور مهدى ( ع ) از اشراط ساعت است « يختل بموته النظام » ابن عربى و قونوى و تلاميذ او در ايران ، درجه به درجه ، محققان از عرفا به تشيّع نزديكتر شدند . اين اثر در خانقاه شاه نعمت اللّه ولى به خوبى ظاهر و در اشعار و تأليفات او ملموس است . در خانقاه عارف كامل صفى الدين در اردبيل چهرهء تشيّع ظاهرتر و بارزتر و در اولاد او محسوستر مىباشد شيخ صفى الدين اردبيلى ، مريدان خود را به طرف تشيع آن هم تشيّع واقعى سوق داد ، چون از نفوذ كلمه در سطح اعلى برخوردار بود ، پيروان او تحت تأثير و نفوذ كلمهء بىچون و چراى او قرار داشتند . شهرت او به اندازهيى بود كه امير تيمور كه خود بمبانى اسلام وارد و مردى دانشمند بود ، تصميم گرفت مرشد خانقاه اردبيل را زيارت كند . جاذبهء حيرتآور او امير تيمور را تحت تأثير قرار داد امير تيمور لنگ بعزم زيارت مرشد كامل شيخ صفى الدين وارد خانقاه شد و با نهايت خضوع و احترام در كنار مرشد خانقاه اردبيل نشست ، بعد از تعارفات معمولى ، شيخ صفى بامير تيمور گفت ، اين همه بندگان خدا را چرا دربند كشيدهاى ، امير تيمور گفت از اين عدّه اسير ( برخى از مؤرخان مجموع آن اسرا را بالغ بر سيصد هزار نوشتهاند ) هر چه قدر كه بفرمائيد آزاد كنم . در برخى از تواريخ آمده است كه شيخ صفى فرمود ، همه را آزاد كن ، برخى ديگر نوشتهاند ، شيخ كامل فرمود ، آن قدر از اين اسيران كه اين خانقاه را پر كنند آزاد كن و بخادم خود دستور داد ، در ديگر خانقاه را باز نمايد ، و خود به صحبت با امير پرداخت ، كليهء اسرا ، از در معمولى خانقاه وارد شدند و از در ديگر خارج گرديدند . فرزندان همين آزادشدهها و فقراى اين خانقاه مباركه دور فرزند سلطان حيدر ، جمع شدند ، روزى كه سلطان اسماعيل در شهر گنجه سخنرانى بليغ نمود و علنا اظهار داشت ، من خودم را مأمور مىدانم كه حدود و ثغور ايران را به زمان قبل از اسلام برگردانم و بساط ملوكالطوايفى را برچينم « 20 » و ايرانى مستقل و قدرتمند تحت لواى تشيّع ، بوجود آوردم ، همهء حاضرين نداى او را لبّيك گفتند شاه اسماعيل هنگامى
--> ( 20 ) . در اين زمان هر شهر بزرگى سلطان مستقل داشت و علما پيرو اهل سنّت بودند و نظر به خلافت آل عثمان داشتند و ايران در آن زمان لقمهء چربى بود براى امپراطورى عظيم عثمانى ، مقتدرترين دولت در عصر خود بشما مىرفت .